niedziela, 06 lutego 2011

Mika Waltari: Cztery zmierzchy


Mika Waltari (1908-1979), zapomniany trochę i rzadziej dzisiaj czytany fiński prozaik. Znany przede wszystkim z powieści "Egipcjanin Sinuhe". Warto wspomnieć, że pisarz uprawiał wiele gatunków literackich, m.in. powieść historyczną, obyczajową, pisał także słuchowiska radiowe.  W ramach wyzwania czytelniczego odkryłam jego mało znaną powieść "Cztery zmierzchy".

Niewiekich rozmiarów książeczka (135 stron) łączy elementy realizmu i fantazji. Były fabrykant gwoździ doświadcza niemocy twórczej, jakiegoś niepokoju egzystencjalnego. Powieść dzieli się na cztery rozdziały, "Cztery zmierzchy" właśnie. Pierwszy zmierzch to objawy załamania pisarza, depresji: "(...) Egipcjanie zaczęli mnie prześladować, na siłę wciskają sie do moich myśli, nocą pchają się do snu(...), a najgorszy z nich to niejaki Sinuhe(...), stale mnie męczy, bym napisał o nim książkę." Waltari cierpiał na psychozę oraz bezsenność i depresję. Tłumaczyć tym można fantastyczny momentami charakter powieści. Gubi swoje serce,rozmawia ze zwierzętami.  Wypija czarodziejski wywar, wskutek czego widzi nagie panny tańczące wśród trzcin.Wyjeżdża do dzikiej głuszy w celu pisania powieści o Egipcjanach. "(...) Pod wieczór, kiedy zapadał zmierzch, martwy las i lodowata przestrzeń wypełniały się niewidzialnym życiem, powietrze wokół tętniło, słychać było nieustający szum, szelest, szczebiot, świergot i plusk(...)".

Noc i zmierzch w powieści są tłem do rojeń bohatera, jego wędrówek, rozmów ze zwierzętami oraz urojeń. Noce bywają szare jak wełna,, czasem zupełnie jasne i rozpalają w nim wtedy gorączkę pisania .W książce pojawiają się także żona i córka, wspominane fragmentarycznie oraz bardzo zdawkowo.

Jest jeszcze wątek z dawną przyjaciółką pisarza, jego "starą" miłością. Przewija się  ona przez całą książkę. "Przyjaciółka", jak ją nazywa zajmuje mu myśli bezustannie, w dodatku zapomniał u niej swoje serce:)

Dawno nie czytałam takiej literatury. Napisanej prostym, ale jednocześnie trochę tajemniczym językiem. Nasuwają mi się skojarzenia,  że książeczka jest obrazem choroby pisarza, jego fantazji oraz walką z samym sobą. Na zakończenie historii "bohater bez imienia" leży w łóżku, starannie owinięty kocem przez żonę i zabiera się do...czytania. Choć niepokojące są ostatnie zdania: "(...) Na dworze wył mroźny wicher zwiastujący burzę, wielka miotła tańcząc wykonywała swą pracę, strącała z drzew ostatnie jasne liście(...) i zmiatała bez różnicy wszystko, co umierało, a co swego czasu było żywe. (...) a ja śniłem, że u progu srogiej zimy głucho dudnią w przedpokoju kroki szlifierza noży".


Waltari Mika, Cztery zmierzchy, Państwowy Instytut Wydawniczy, 1970, ss. 134


(Recenzja napisana w ramach wyzwania czytelniczego "Od zmierzchu do świtu")

Idealny czytelnik. Czytanie Tak (ciąg dalszy)

 

1.Idealny czytelnik to pisarz sprzed momentu, w którym słowa układają się na stronie.

2. Słynny program książkowy dla dzieci w BBC zawasze zaczynał się od pytania:"Czy siedzicie wygodnie? Jeśli tak , to zaczynamy". Idealny czytelnik musi umieć wygodnie siedzieć.

3. Idealny czytelnik to tłumacz, który umie rozkroić tekst, obrać ze skóry, dobrać się do szpiku, podążać za każdą tętnicą i żyłą, a potem postawić na nogi całkiem nowe, czujące stworzenie. Idealny czytelnik nie jest wypychaczem zwierząt.

4. Idealny czytelnik ma nieograniczoną umiejętność zapominania i może wyrzucić z pamięci fakt, że Dr. Jekyll i Mr. Hyde to jedna i ta sama osoba., że Julianowi Sorelowi odetną głowę, a morderca Rogera Ackroyda nazywa się Tak-Tak.

5. Idealny czytelnik lubi korzystać ze słownika.

6. Idealny czytelnik Stendhala: "Piszę dla lewie setki czytelników, dla nieszczęśliwych, kochających, czarujących istot, dalekich od moralności i hipokryzji, którym chciałbym sprawić przyjemność; znam ledwie jednego lub dwóch z nich".

7. Pinochet, który zakazał czytania "Don Kichota", gdyż według niego popierał on cywilne nieposłuszeństwo, był tej książki idealnym czytelnikiem.

8. Każdy idealny czytelnik jest czyrelnikiem kojarzącym, który czyta tak, jakby wszystkie książki były dziełem jednego ponadczasowego i płodnego autora.

9. Idealni czytelnicy nie umieją wysłowić swojej wiedzy.

10. Robinson Crusoe nie jest idealnym czytelnikiem. Czyta Biblię, by znaleźć odpowiedzi. Idealny czytelnik czyta, by znaleźć pytania.

11. Idealny czytelnik jest zarazem hojny i chciwy.

12. Idealny czytelnik ocenia książkę po jej okładce.

13. Paolo i Francesca nie byli idealnymi czytelnikami, albowiem wyznali Dantemu, że po pierwszym pocałunku nigdy już nie czytali. Idealni czytelnicy całowaliby się i czytali dalej. Jedna miłość nie wyklucza drugiej.

14. Idealny czytelnik to politeista.

15. Idealny czytelnik składa książce obietnicę zmartwychwstania.

16. Idealny czytelnik każdą książkę, do pewnego stopnia, czyta jak autobiografię.

17. Idealny czytelnik musi być gotów nie tylko zawiesić swoją niewiarę, ale też przyjąć nową wiarę.

18. Idealnego czytelnika nie obchodzi anachronizm, prawda dokumentalna, dokładność historyczna, ścisłość topografii. Idealny czytelnik jest archeologiem.

19. Idealny czytelnik jest bezwzględnym wykonawcą praw i reguł ustanawianych przez książkę.

20. Idealny czytelnik nawraca.

21. "Są trzy rodzaje czytelników: pierwsi bawią się, lecz nie oceniają; trzeci oceniają nie bawiąc się; pomiędzy nimi są ci, którzy oceniają, gdy się bawią, i bawią się, gdy oceniają. Ostatnia klasa naprawdę na nowo odkrywa dzieło sztuki; jej członkowie są nieliczni", Goethe w liście do Johanna Friedricha Rochlitza.

22. Czytelnicy, którzy popełnili samobójstwo po lekturze "Wertera"' nie są idealnymi, lecz tylko sentymentalnymi czytelnikami.

23. Idealny czytelnik jest (lub wydaje się być) inteligentniejszy od pisarza; idealny czytelnik nie obraca tego przeciwko pisarzowi.

24. Literatura nie zależy od idealnych czytelników, lecz jedynie od zwykłych, dobrych czytelników.

 

Alberto Manguel "Notes Towards a Definition of the ideal Reader", fragmenty rozdziału z książki "A Reader on Reading", Yale University Press 2010. Przeł. Michał Paweł Markowski.

Powyższe fragmenty zawarte są w Magazynie Literackim nr 4-5/2010 (dodatek do Tygodnika Powszechnego nr 20/2010).

 

A jak jest u Was? Które wypowiedzi moglibyście odnieść do siebie?

sobota, 05 lutego 2011

 

1.Idealni czytelnicy nie podążają za opowieścią: oni biorą w niej udział.

2. Idealny czytelnik wie, co pisarz jedynie przeczuwa.

3. Każda książka, dobra czy zła, ma swego idealnego czytelnika.

4. Pisanie na marginesie to znak idealnego czytelnika.

5. Odkładając książkę, idealni czytelnicy czują, że gdyby jej nie czytali, świat byłby uboższy.

 

Alberto Manguel "Notes Towards a Definition of the ideal Reader", fragmenty rozdziału z książki "A Reader on Reading", Yale University Press 2010. Przeł. Michał Paweł Markowski.

Powyższe fragmenty zawarte są w Magazynie Literackim nr 4-5/2010 (dodatek do Tygodnika Powszechnego nr 20/2010).

Czy któreś z powyższych stwierdzeń możecie odnieść

do swojego czytania?


środa, 02 lutego 2011

Postanowiłam robić comiesięczne czytelnicze podsumowania. Czas ucieka, przeczytane książki czasem zacierają się w pamięci, że już potem nie wiem, co i kiedy "pochłonęłam".

Styczeń u mnie wyglądał następująco:

1. Turgieniew Iwan: Zapiski myśliwego. Przeczytane w związku  z 
wyzwaniem czytelniczym  "Rosja w literaturze"

2.  Burnaby Frederic: Wyprawa do Chiwy. Podróże i przygody w
Azji Środkowej
. Moja pierwsza blogowo- internetowa recenzja.

3.  Kowalewska Hanna: Maska Arlekina. Rozczarowanie wielkie, już 
chyba nie sięgnę po tę autorkę.

4.  Keret Etgar: Rury.  Opowiadania nierówne, Z pogranicza
urojeń fantastycznych połączonych z izraelską rzeczywistością. 
Zdecydowanie bardziej  wolę Kereta w "Bluszczu".

5.  Waltari Mika: Cztery zmierzchy. Jeszcze czeka na recenzję w kolejnym
wyzwaniu "Od zmierzchu do świtu".





O autorze
Spis moli Lectorium. Nieskończoność czytania

Wypromuj również swoją stronę ARCHIPELAG ministat liczniki.org